http://tarikhnema.ir/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Khaleghi 2026-08-03T19:43:07Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.31.1 http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19616 2025-05-29T16:29:45Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری ها-علوی‌ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.&lt;ref&gt;دایرة المعارف اسلام، چاپ دوم.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری-علوی ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.&lt;ref&gt;https://ana.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل [[تناسخ]] و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه [[نميريه]] بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به [[تناسخ]] اعتقاد داشته اند.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی »<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2.<br /> <br /> * شهرستانی، الملل و النحل.<br /> <br /> * بغدادی، عبدالقادر، الفرق بین الفرق.<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19615 2025-05-29T16:28:26Z

<p>Khaleghi: /* باورها و اعتقادات */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری ها-علوی‌ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.&lt;ref&gt;دایرة المعارف اسلام، چاپ دوم.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری-علوی ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.&lt;ref&gt;https://ana.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل [[تناسخ]] و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه [[نميريه]] بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به [[تناسخ]] اعتقاد داشته اند.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی »<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2.<br /> <br /> * شهرستانی، الملل و النحل.<br /> <br /> * بغدادی، عبدالقادر، الفرق بین الفرق.<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19614 2025-05-29T16:26:46Z

<p>Khaleghi: /* منابع */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری ها-علوی‌ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.&lt;ref&gt;دایرة المعارف اسلام، چاپ دوم.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری-علوی ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.&lt;ref&gt;https://ana.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[Category:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> [[Category:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی »<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2.<br /> <br /> * شهرستانی، الملل و النحل.<br /> <br /> * بغدادی، عبدالقادر، الفرق بین الفرق.<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19613 2025-05-29T16:21:52Z

<p>Khaleghi: /* باورها و اعتقادات */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری ها-علوی‌ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.&lt;ref&gt;دایرة المعارف اسلام، چاپ دوم.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری-علوی ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.&lt;ref&gt;https://ana.ir/&lt;/ref&gt;<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[Category:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> [[Category:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19612 2025-05-29T16:15:23Z

<p>Khaleghi: /* باورها و اعتقادات */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری ها-علوی‌ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.&lt;ref&gt;دایرة المعارف اسلام، چاپ دوم.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری-علوی ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19611 2025-05-29T16:12:41Z

<p>Khaleghi: /* سیر تاریخی */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.&lt;ref&gt;فریدمن، یارون. نصیری ها-علوی‌ها، انتشارات بریل،2010.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.&lt;ref&gt;دایرة المعارف اسلام، چاپ دوم.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19610 2025-05-29T15:57:58Z

<p>Khaleghi: /* پراکندگی جمعیت */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۵۲۱-۵۲۳.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19609 2025-05-29T15:56:58Z

<p>Khaleghi: /* اشخاص مهم */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸؛ موسی، پیدایش نصیریان، ص۱۰۷-۱۲۲؛ حریری، العلویون النصیریون، ص۳۰-۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19608 2025-05-29T15:53:18Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.&lt;ref&gt;https://fa.wikishia.net/view/%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87)&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شمال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[رده:فرق و مذاهب اسلامی]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19582 2025-05-23T12:25:53Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> <br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت میدهند.<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است. او در قرن سوم هجری ادعای بابیت کرد و دیدگاه‌های باطمی خاصی داشت که از سوی شیعیان طرد شد.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> این گروه در کوه‌های شال غرب سوریه ساکن شدند و طی قرون در حاشیه جهان اسلامی و تحت فشار حکومت های عباسیان و عثمانی ها زندگی کردند. در دوران استعمار فرانسه، علویان فرصت حضور در ارتش و هادهای دولتی را پیدا کردند که باعث ارتقای موقعیت اجتماعی آنان شد. با روی کار آمدن [[حافظ اسد]] 1970 و پس از او [[بشار اسد]]، علویان به جایگاه سیاسی بی سابقه ای رسیدند.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق [[غلات]] شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> باورهای دینی نصیریه آمیزه ای از شیعه، [[تصوف]] و مفاهیم رازآلود است که غالبا به صورت درونی و محرمانه منتقل میشود.<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19580 2025-05-23T11:52:55Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> <br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19579 2025-05-23T11:51:38Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> == پیدایش ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> <br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19326 2025-05-10T18:36:15Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div><br /> <br /> {{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> * مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی<br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=19324 2025-05-10T18:35:32Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> {{جعبه اطلاعات فرقه<br /> | عنوان = نصیریه<br /> | تصویر =نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> |مؤسس = محمد بن نصیر<br /> | سال تأسیس =<br /> | قدمت =<br /> | گرایش = شیعه<br /> | گستره جغرافیایی = خاور میانه<br /> | شهرهای مهم = سوریه و ترکیه<br /> | زیارتگاه‌ها =<br /> | وقایع مهم =<br /> | حکومت‌ها =<br /> | علل پیدایش =<br /> | نام‌های دیگر = علویون<br /> | از فرقه‌های =<br /> | از شاخه‌های =<br /> | باورها =<br /> | داعیان =<br /> | فرقه‌ها =<br /> | شاخه‌ها =<br /> | رهبر/امام کنونی =<br /> | رهبران/امامان =<br /> | آئین‌ها =<br /> | کتاب‌های مهم =<br /> | وضعیت =<br /> | تاریخ انقراض =<br /> | تعداد پیروان =<br /> | مؤسسات =<br /> | مذهبی =<br /> | اجتماعی =<br /> | سیاسی =<br /> }}<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> * محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> * کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> * مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی<br /> <br /> * نویسنده: مریم خالقی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=18953 2025-05-03T16:55:53Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> [[پرونده:نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون]]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA_%D8%B5%D8%BA%D8%B1%D8%A7&diff=18950 2025-05-03T16:52:48Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>غیبت صغری در ادبیات شیعی به معنای غایب شدن کوتاه مدت است و بنابر اعتقادات شیعیان دورانی است که در آن [[حضرت مهدی (علیه‌السلام)]] زندگانی مخفی و فقط از طریق نمایندگان چهارگانه [[(نواب اربعه)]] خود با شیعیان ارتباط داشته است. این دوره از سال ۲۶۰ ه‌.ق (۸۷۴ م) آغاز و در ۳۲۹ ه‌.ق (۱- ۹۴۰ م) پایان یافته است.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1&diff=18946 2025-05-03T16:50:23Z

<p>Khaleghi: صفحه‌ای تازه حاوی «محمد بْنِ نُصَيْر نُمَيْرِي از مدعیان دروغین پیامبری که خود را فرستاده اما...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>محمد بْنِ نُصَيْر نُمَيْرِي از مدعیان دروغین پیامبری که خود را فرستاده [[امام هادی(ع)]] می‌دانست.&lt;ref&gt;طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> وی در زمان امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) می‌زیسته و امام هادی(ع) وی را مورد لعن قرار داده است.&lt;ref&gt;کشی، اختیار معرفة الرجال، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۲۰؛ علامه حلی، رجال علامه حلی، ۱۴۰۲ق، ص۲۵۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به باور محققان محمد بن نصیر نمیری از پایه‌گذاران فرقه نُصیریه یا نُمیریه است.&lt;ref&gt;حاجی‌زاده، «جریان فکری غلو در عصر غیبت صغرا و نقش حضرت حجت(عج) در معرفی غالیان»، ص۱۳۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> طبرسی از عالمان شیعه وی را از غالیان و اصحاب امام عسکری(ع) دانسته است.&lt;ref&gt;طبرسی، احتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۷۴؛ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۹۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> {{پانویس}}</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%D9%89_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=18938 2025-05-03T16:42:15Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>حسن بن علی بن محمد(ع) مشهور به امام حسن عسکری(ع) (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمین امام شیعیان اثناعشری است که به مدت شش سال امامت را بر عهده داشت. او فرزند امام هادی(ع) و پدر امام مهدی(عج) است.<br /> <br /> ولادت حسن عسکری به سال ۲۳۱ یا ۲۳۲ ه‍.ق در مدینه رخ داده است.<br /> <br /> مشهورترین لقب وی، عسکری است که به اقامت اجباری‌اش در سامرا اشاره دارد. او در سامرا تحت مراقبت حکومت عباسی قرار داشت و برای فعالیت‌هایش با محدودیت روبه‌رو بود.<br /> [[پرونده:HassanAskari.png|بندانگشتی|امام حسن عسکری]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:HassanAskari.png&diff=18937 2025-05-03T16:42:04Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>امام یازدهم شیعیان</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=18931 2025-05-03T16:33:32Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>[[پرونده:نصیریه و علویون.png|بندانگشتی|نصیریه و علویون]]<br /> نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87_%D9%88_%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%88%D9%86.png&diff=18930 2025-05-03T16:33:04Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>این مذهب از شیعیان غالی منشعب شده اند</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=18923 2025-05-03T16:27:13Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}}<br /> <br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA_%D8%B5%D8%BA%D8%B1%D8%A7&diff=18516 2025-04-26T18:13:47Z

<p>Khaleghi: صفحه‌ای تازه حاوی «غیبت صغری در ادبیات شیعی به معنای غایب شدن کوتاه مدت است و بنابر اعتقادات شیع...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>غیبت صغری در ادبیات شیعی به معنای غایب شدن کوتاه مدت است و بنابر اعتقادات شیعیان دورانی است که در آن حضرت مهدی (علیه‌السلام) زندگانی مخفی و فقط از طریق نمایندگان چهارگانه خود با شیعیان ارتباط داشته است. این دوره از سال ۲۶۰ ه‌.ق (۸۷۴ م) آغاز و در ۳۲۹ ه‌.ق (۱- ۹۴۰ م) پایان یافته است.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%D9%89_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=18510 2025-04-26T18:11:00Z

<p>Khaleghi: صفحه‌ای تازه حاوی «حسن بن علی بن محمد(ع) مشهور به امام حسن عسکری(ع) (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمین امام شیعیا...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>حسن بن علی بن محمد(ع) مشهور به امام حسن عسکری(ع) (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمین امام شیعیان اثناعشری است که به مدت شش سال امامت را بر عهده داشت. او فرزند امام هادی(ع) و پدر امام مهدی(عج) است.<br /> <br /> مشهورترین لقب وی، عسکری است که به اقامت اجباری‌اش در سامرا اشاره دارد. او در سامرا تحت مراقبت حکومت عباسی قرار داشت و برای فعالیت‌هایش با محدودیت روبه‌رو بود.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=18509 2025-04-26T17:56:23Z

<p>Khaleghi: /* باورها و اعتقادات */</p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به [[حلول]] و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه مذهبی است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و [[سلمان فارسی]] تجسم یافت.<br /> <br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=18503 2025-04-26T17:36:39Z

<p>Khaleghi: /* منابع */</p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> <br /> محمدجواد مشکور. «فرهنگ فرق اسلامی ص ۴۴۲»<br /> <br /> کمال الدین، صدوق، ج‏2، ص 485<br /> <br /> مقاله آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=18500 2025-04-26T17:29:58Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از مذهب های منشعب شده از [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در [[سوریه]] تشکیل می دهند. <br /> این مذهب از آن دسته مذهب ‏‌هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ مذهبى از مذه‏ب هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این مذهب و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏‌هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این مذهب را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> === علت نام گذاری ===<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات [[امام حسن عسکرى علیه‏ السلام]] پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران [[غیبت صغرا]] نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام [[ابن نصیر]] است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده [[على‏ بن ابى ‏طالب علیه ‏السلام]] گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى ‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح [[شام]] مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این مذهب به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین [[پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله]] در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏ باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء [[جنگ‌های صلیبی]] به کوه‌های [[نصیرۀ]] سوریه پناه بردند و [[امویان]] به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد [[انصار]] و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور [[حکومت عثمانی]] به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏‌هاى سنتى و حکایت‏‌هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏ نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏‌گونه‏‌اى که در منابع قرن‌‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‌‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‌‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‌‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این مذهب را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به [[محمد بن نُصیر]] از نزدیکان [[امام هادی(ع)]] و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیان‌گذار مذهب نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای [[بابیت]] و [[سفارت]] [[امام زمان(عج)]] کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود [[محمد بن عثمان عمری]] دومین نائب از [[نواب اربعه]] امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به [[تناسخ]] معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‌‎کرد.<br /> <br /> ==اشخاص مهم==<br /> <br /> پس از ابن نصیر، [[محمد بن جندب]] جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز [[محمد جنان جنبلانی]] که بعدها طریقت [[جنبلانیه]] را در [[تصوف]] پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به [[مصر]] سفر کرد و در آنجا با [[حسین بن حمدان خصیبی]]، فرد تاریخ ساز مذهب نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در [[عراق]]، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره [[سیف الدوله حمدانی]] دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == پراکندگی جمعیت ==<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان [[ختای]] در [[ترکیه]] متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی [[فرانسه]] بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن [[حزب بعث]] در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن [[حافظ اسد]] به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این مذهب را از مذهب‌های غالی منشعب از [[امامیه]] در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎‌‎‏‍های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> * حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> * ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17985 2025-04-19T12:06:40Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء جنگ‌های صلیبی به کوه‌های نصیرۀ سوریه پناه بردند و امویان به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد انصار و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور حکومت عثمانی به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === پراکندگی جمعیت ===<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان ختای در ترکیه متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی فرانسه بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن حافظ اسد به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> <br /> ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> ==منابع==<br /> #تغییر_مسیر [[پانویس]]</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17984 2025-04-19T12:03:45Z

<p>Khaleghi: /* منابع تکمیلی */</p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء جنگ‌های صلیبی به کوه‌های نصیرۀ سوریه پناه بردند و امویان به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد انصار و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور حکومت عثمانی به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === پراکندگی جمعیت ===<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان ختای در ترکیه متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی فرانسه بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن حافظ اسد به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> <br /> ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> ==منابع==</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17983 2025-04-19T12:03:19Z

<p>Khaleghi: /* منابع تکمیلی */</p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء جنگ‌های صلیبی به کوه‌های نصیرۀ سوریه پناه بردند و امویان به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد انصار و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور حکومت عثمانی به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === پراکندگی جمعیت ===<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان ختای در ترکیه متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی فرانسه بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن حافظ اسد به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> حریری، ابوموسی، العلویون النصیریون، بیروت، دارلأجل المعرفة، ۱۹۸۴م.<br /> ادهانی، سلیمان، المجموع، حلب، 1859م.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> ==منابع==</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17980 2025-04-19T11:49:29Z

<p>Khaleghi: /* علت نام گذاری */</p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء جنگ‌های صلیبی به کوه‌های نصیرۀ سوریه پناه بردند و امویان به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از احفاد انصار و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور حکومت عثمانی به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === پراکندگی جمعیت ===<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان ختای در ترکیه متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی فرانسه بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن حافظ اسد به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> ==منابع==</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17979 2025-04-19T11:47:25Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>نویسنده: مریم خالقی<br /> <br /> == تعریف ==<br /> علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> به اعتقاد علویون دلیل اینکه به علویون نصیریه می‌گویند این است که در اثناء جنگ‌های صلیبی به کوه‌های نصیرۀ سوریه پناه بردند و امویان به جهت تحقیر، آنان را نصیریه نامیدند. برخی برآنانند که نصیریه به این جهت به این نام خوانده می‌شوند که آنان از تحفاد انصار و از شیعیان علی علیه السلام بودند که از ظلم و جور حکومت عثمانی به این مناطق پناه آوردند.&lt;ref&gt;فرق و مذاهب اسلامی، ص97&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیر تاریخی ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === پراکندگی جمعیت ===<br /> هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان ختای در ترکیه متمرکز هستند. به‌طور تقریبی سیزده درصد جمعیت سوریه علوی هستند. در سوریه آن‌ها قدرت سیاسی قابل توجهی را به دست آورده‌اند. آن‌ها از زمان سرپرستی فرانسه بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن حافظ اسد به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.<br /> <br /> ==منابع تکمیلی==<br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> ==منابع==</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17747 2025-03-29T11:58:46Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == باورها و اعتقادات نصیریان ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;<br /> خود علویان معتقدند که علی‌رغم توجه به مقام علی بن ابی‌طالب (ع) اما آنها هرگز مقام ربوبیت و خلقت جهان را به حضرت علی (ع) نداده اند.<br /> برخی معتقدند تعالیم نصیریه عبارت است از التقاط عناصر شیعه و مسیحیت و باورهای زرتشتی و مهرپرستی ایران پیش از اسلام. چرا که به عقیده گروهی از ایشان، خدا، ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل لا یتجزی به نامهای: معنی، اسم، باب و این تثلیث به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شد و آن ذات یگانه در تثلیث لا یتجزایی در وجود علی(ع) و محمد(ص) و سلمان فارسی تجسم یافت.<br /> با این حال، برخی این عقاید را مربوط به گذشته دانسته و معتقدند نصیریه امروز چنین اعتقادی ندارند. طبق گفته این افراد، امروزه كساني از نصيريه که در سوريه و لبنان زندگي ‌مي‌كنند، خود را شيعه دوازده امامي دانسته و خود را &quot;علويّون&quot; معرفي كرده و موارد بالا مثل تناسخ و غلو را ردّ كرده و اعتقادات شيعه اماميّه را كاملاً قبول داشته و مي‌گويند: محمد بن نصير نميري، رئيس فرقه نميريه بوده و در ميان نصيريه و علويّون فقط عدّة‌ كمي غلو كرده‌ و ائمه را خدا دانسته و به تناسخ اعتقاد داشته اند.<br /> مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندیها در بقاعی که (قبه) نامیده می شود برگزار می کنند.<br /> همچنین برخی مدعی‌اند نصیریه در بزرگداشت عیسی(ع) افراط می کنند و حواریون و عده ای از شهدای مسیحی را محترم می شمرند و به تعمید و اعیاد مسیح نیز توجه دارند.<br /> از نظر برخی عقایدنگاران، نصیریه معتقدند پیغمبر(ص)، علی(ع) را به عیسی(ع) تشبیه کرده و گفته است: ای علی(ع) اگر مردم آنچه را که درباره عیسی(ع) بن مریم گفته‌اند درباره تو نمی گفتند هر آینه من درباره تو سخنها و گفتارهایی را می راندم. از این جهت علی(ع) را در رسالت تشریک نبوت حضرت محمد(ص) دانستند.<br /> بسیاری ریشه نصیریه را در عقاید ایران باستان می‌دانند. گرایشات عرفانی و مهرپرستانه و به خصوص علاقه به عید نوروز و جشن‌های باستانی ایران دو دلیلی است که این نظریه را تقویت می‌کند.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17715 2025-03-16T13:20:31Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> <br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> <br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> <br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> <br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.&lt;ref&gt;غالب طویل، تاریخ العلویین، ص۲۵۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.&lt;ref&gt;برومند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۶۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == باورها و اعتقادات نصیریان ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۲۱ و ۱۲۲.&lt;/ref&gt;<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.&lt;ref&gt;شرف الدین، النصیریه دراسة تحلیلیة، ص۱۱۸.&lt;/ref&gt;<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.&lt;ref&gt;بروند اعلم، جامعه علویان سوریه، ص۱۴۴ و ۱۴۶.&lt;/ref&gt;<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.&lt;ref&gt;جوادی، نصیریه، علویان و شیعه اثنی عشری، فصلنامه طلوع، ش۷، پاییز۱۳۸۲، ص۷۸.&lt;/ref&gt;</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17664 2025-03-08T15:03:49Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است.&lt;ref&gt;ابوموسى حریرى، العلویون النصیریون، ص 29-30.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور می شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربی نصار است و نصیریان به معنای «مسیحیان کوچک» است. وی استدلال میکند که دشمنان نصیریان به طور تحقیرآمیزی انها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحی شان به این نام خوانده اند. با این اوصاف اینکه نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمدبن نصیر مشتق شده است درست تر به نظر می رسد. ابن نصیر از وکلای امام عسکری علیه السلام بود که دچار انحرافاتی شد و پیروان وی که بعدها توسعه یافتند نصیری نامیده شدند.&lt;ref&gt;متى موسى، «پیدایش نصیریان»، ترجمه حسین مفتخرى، فصلنامه تاریخ اسلام، ش 3، زمستان 79، ص 107-122.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند.&lt;ref&gt;محمدجواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامى، ص 442.&lt;/ref&gt; در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.&lt;ref&gt;هاشم عثمان، تاریخ العلویین، وقائع و احداث، ص 15.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.<br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات نصیریان ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17663 2025-03-08T14:48:25Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبی است؛ انتساب به نصیر یا نصیری. درباره نصیر نیز دیدگاه های مختلفی وجود دارد که مهمترین آن، انتساب به فردی به نام ابن نصیر است. البته درباره دلیل نام گذاری و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه های متعدد و متفاوتی وجود دارد&lt;ref&gt; .محمدبن عبدالکریم شهرستانى، الملل و النحل، ج 1، ص 192.&lt;/ref&gt;<br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است<br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور مى‏شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربى نصاراست و نصیریان به معناى «مسیحیان کوچک» است. وى استدلال مى‏کند که دشمنان نصیریان به ‏طور تحقیرآمیزى آن‏ها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحى‏شان به این نام خوانده‏ اند.<br /> با این اوصاف این‏که نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمد بن نصیر مشتق شده است درست ‏تر به نظر مى‏رسد. ابن نصیر از وکلاى امام عسکرى علیه ‏السلام بود که دچار انحرافاتى شد و پیروان وى که بعدها توسعه یافتند نصیرى نامیده شدند. <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند. در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.<br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات نصیریان ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17600 2025-03-01T17:20:02Z

<p>Khaleghi: </p> <hr /> <div>علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند. <br /> این فرقه از آن دسته فرقه‏هایى است که با عمرى حدود هزار سال، تا امروز نیز دوام یافته و در بخش وسیعى از آسیاى غربى، به ‏ویژه شمال غرب سوریه پراکنده است. شاید شناسایى تاریخى و عقاید هیچ فرقه‏ اى از فرقه‏ هاى اسلامى به‏ اندازه شناسایى نصیریه دشوار نباشد. شرایط تاریخى، انزواى اجتماعى در طول چندین قرن، شرایط جغرافیایى مناطق سکونت آنان، باطنى گرایى و پنهان کارى نزد این فرقه و نیز دشمنى و دروغ‏گویى برخى مورخان و صاحبان کتاب‏هاى فرق، مهم‏ترین علل این صعوبت است. آن‏چه تحمل این دشوارى و وارد شدن به میدان شناسایى تاریخى و عقیدتى این فرقه را ضرورى مى‏سازد خروج شگفت‏ انگیز و تدریجى این جماعت از انزوا در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادى و نقش آفرینى وسیع آنان در تحولات منطقه غرب آسیا، به ‏ویژه سرزمین سوریه است.<br /> <br /> == علت نام گذاری ==<br /> نصیریه که با نام «علویان» نیز شناخته مى‏شود بخشى از پیکر جهان تشیع است که بیشتر مورخان و علماى علم ملل و نحل ظهور آن را به قرن سوم هجرى و زمان حیات امام حسن عسکرى علیه‏ السلام پیشواى یازدهم شیعیان یا دوران غیبت صغرا نسبت مى‏دهند.<br /> نصیریه به ضم نون و فتح صاد، صفت نسبى است؛ انتساب به نصیر یا نصیرى. درباره نصیر نیز دیدگاه‏ هاى مختلفى وجود دارد که مهم‏ترین آن، انتساب به فردى به‏ نام ابن‏ نصیر است. البته درباره دلیل نام‏گذارى و ریشه کلمه نصیریه دیدگاه‏ هاى متعدد و متفاوتى وجود دارد<br /> برخى مانند ابوالفداء در تاریخ خود مدعى هستند که این نام از نام نصیر، غلام و مولاى آزاد شده على‏بن ابى‏طالب علیه ‏السلام گرفته شده است<br /> نظر دیگر، سابقه آن‏ها را از این هم عقب‏ تر مى‏برد و مدعى است که دلیل نام‏گذارى نصیریه، به دوران فتوحات و فتح شام مربوط است<br /> نویسندگان دیگر، نظیر ولف و ارنست رنان یادآور مى‏شوند که نام نصیریان اسم تصغیر از لغت عربى نصاراست و نصیریان به معناى «مسیحیان کوچک» است. وى استدلال مى‏کند که دشمنان نصیریان به ‏طور تحقیرآمیزى آن‏ها را به واسطه کثرت اعمال و آداب شبه مسیحى‏شان به این نام خوانده‏ اند.<br /> با این اوصاف این‏که نصیریه از نام پیشوا و مؤسس آنان محمد بن نصیر مشتق شده است درست ‏تر به نظر مى‏رسد. ابن نصیر از وکلاى امام عسکرى علیه ‏السلام بود که دچار انحرافاتى شد و پیروان وى که بعدها توسعه یافتند نصیرى نامیده شدند. <br /> نصیریه را انصاریه و علویه نیز مى‏گویند. در دوران ما این فرقه به علویان معروف‏ اند. دراین ‏باره، دو نظر نیز وجود دارد: یک نظر مى‏گوید که نصیرى‏ ها از ابتدا به علویان معروف بوده‏ اند و علت اصلى اطلاق نام نصیریه به علویان همان علت است که به موجب آن به شیعه [[رافضى]]، [[سبئیه]] و ... گفته‏ اند و آن به قصد دشمنى و تشنیع بوده که فراوان اتفاق افتاده است. و نظر دیگر این‏که، واقعیت این است که این فرقه همواره به عنوان نصیریان شناخته شده است؛ نامى که بر وجود مذهبى در قرن سوم هجرى/نهم میلادى دلالت دارد. علاوه براین، باید این نکته نیز خاطر نشان شود که علوى، اصطلاحى عمومى است و غالبا به همه شیعیانى اطلاق مى‏شود که از على علیه‏ السلام متابعت کرده و معتقدند او وارث و جانشین پیامبر صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله در رهبرى جامعه مسلمانان مى‏باشد.<br /> <br /> == تاریخچه ==<br /> وقتى از تاریخ علویان سوریه سخن مى‏گوییم، نمى‏توانیم خود را در روایت‏هاى سنتى و حکایت‏هاى تاریخى که برخى منابع و مآخذ ارائه مى‏نمایند محصور نماییم. تاریخ این جامعه گرچه هزار سال عمر دارد، اما حقیقت این است که جز یکى دو قرن اخیر، باقى آن در انزوا و عزلت محض گذشته است، به‏گونه‏اى که در منابع قرن‏هاى مختلف از آنان کمتر سخن رفته است. البته تردیدى نیست که این جماعت با توجه به اعتقادات و تفکراتشان و نیز حضور در مناطق استراتژیک و حساس به لحاظ نظامى و سیاسى، بایستى نقش غیر قابل انکارى در دوره‏ هاى مختلف، به‏ ویژه درتاریخ منطقه سواحل شام بازى کرده باشند. به هر حال، تشتت گزارش ‏هاى تاریخى درباره این جامعه که تا اختلاف کم‏ نظیر در ضبط نام این جماعت پیش رفته است از یک سو، و عدم وجود تاریخ‏هاى محلى ویژه مناطق سواحل شمال شام در جریان تاریخ‏نگارى اسلامى و نیز خشم و نفرت عمومى حکومت‏ها و بعضا توده ‏هاى مردم به‏ ویژه اهل سنت نسبت به این جامعه، به خصوص از قرن ششم به بعد از سوى دیگر، باعث مکتوم ماندن نقش و فعالیت‏ هاى این گروه در حیات سیاسى ـ اجتماعى منطقه شده است. از این رو محقق براى بررسى تاریخ علویان ناگزیر است گزارش‏ هاى پراکنده را از لابه‏ لاى منابع بیرون بکشد، تاریخ شمال شام و سواحل را مستقل از علویان بررسى نماید، بعضا به برخى مآخذ علویان با این فرض که نویسندگان آنان به روایت ‏هاى قومى و نسخه‏ هاى خطى فرقه خود دست‏رسى داشتند اعتماد نماید و سرانجام این که از هر اشاره‏ اى دلالتى را استخراج و تحلیل نماید تا شاید بتواند گزارش بالنسبه کاملى از حیات علویان ارائه کند.<br /> بیشتر مورخان و نویسندگان ملل و نحل پیدایش این فرقه را در قرن سوم هجری دانسته‎ اند. این فرقه در دوره امام حسن عسکری(ع) یا دوران غیبت صغرا در عراق شکل گرفت. این فرقه به محمد بن نُصیر از نزدیکان امام هادی(ع) و بنابر برخی منابع از اصحاب امام حسن عسکری(ع) منتسب است.<br /> بر اساس گزارش‎ منابع رجالی در دوران امام هادی(ع) انحرافاتی از محمد بن نصیر آشکار گردید که منجر به تبری امام از وی و طرد او شد. این وضعیت در دوره امام حسن عسکری (ع) نیز ادامه یافت. انحرافات وی در دوره امام حسن عسکری بر غلو در حق ائمه (ع) متمرکز بود. بنیانگذار فرقه نصیریه در دوره غیبت صغری، ادعای بابیت و سفارت امام زمان(عج) کرد. بر اساس این، او مدعی شده بود محمد بن عثمان عمری دومین نائب از نواب اربعه امام زمان(عج) است. این اقدام وی موجب شد از حلقه نزدیکان امام منع شود. ابن نصیر پس از مطرود شدن، ادعای نبوت و الوهیت کرد. او به تناسخ معتقد بود و درباره امام هادی غلو کرده، ادعای ربوبیت وی را مطرح می‎کرد.<br /> پس از ابن نصیر، محمد بن جندب جانشین وی شد اطلاعات تاریخی در مورد او موجود نیست. بعد از ابن جندب نیز محمد جنان جنبلانی که بعدها طریقت جنبلانیه را در تصوف پایه‌گذاری کرد جانشین وی شد.<br /> جنبلانی به مصر سفر کرد و در آنجا با حسین بن حمدان خصیبی، فرد تاریخ ساز فرقه نصیریه، آشنا شده و او را به شاگردی پذیرفت. خصیبی پس از وفات جنبلانی در سال ۲۸۷ هجری قمری در عراق، جانشین وی و زعیم علویان شد.<br /> خصیبی از عراق به حلب رفته و در دوره سیف الدوله حمدانی دعوت خود را ادامه داد. خصیبی توانست با آمیختن آموزه ‎های نصیری با تصوف و همچنین با حمایت دولت حمدانی به ویژه سیف‎ الدوله پایه‎ های نصیریه را در شام تثیبت کرده و به طور کلی انتقال نصیریه از عراق به مناطق شمالی شام را فراهم کند.<br /> <br /> == باورها و اعتقادات نصیریان ==<br /> نصیریه از منظر تاریخی و در نگاه منابع ملل و نحل جزء فرق غلات شیعه طبقه بندی شده‎ اند. بیشتر منابع، این فرقه را از فرقه‌های غالی منشعب از امامیه در دوران غیبت صغری به شمار آورده‌اند.<br /> اعتقاد به حلول خداوند در امام علی(ع) و الوهیت او، اسقاط تکالیف دینی و اباحه محرمات، تأویل‌گرایی و تناسخ همواره به عنوان یکی از اصول اساسی اعتقادات نصیریه در طول تاریخ حیات آنان بوده است. آنان معتقدند پیامبر(ص)، ائمه (ع) را مرجع و رهبر دینی مسلمانان قرار داده است. علویان به تبری از دشمنان ائمه معتقدند.<br /> انحرافات شدید غالیانه علویان ارتباط محکمی با شرایط خاص تاریخی، جغرافیایی و بستر عقیدتی که در آن رشد کرده‎ اند دارد. از جمله این شرایط خاص می‌توان به فشار حکومت‎های جور و تعصبات مذهبی دولت ‎های سنی مناطق شام، سکونت در مناطق مرزی میان مسلمانان و صلیبیان و حملات مداوم صلیبی ‎ها به آنان، و انزوای جغرافیایی و قطع ارتباط آنان با مراکز تشیع امامی اشاره کرد. این وضعیت منجر به تأثیر آنان از تصوف، اسماعیلیه و مسیحیت شد. البته برخی از گزارش ‎های صاحبان کتب فرق و مذاهب درباره علویان سوریه نیز اتهاماتی بوده که به آنان زده می‎شد که آن نیز ناشی از تعصبات مذهبی این دسته از نویسندگان است.<br /> در مقابل در دوره معاصر شمار زیادی از گروه ‎های علوی خود را ملتزم به اجرای احکام و شریعت اسلام می‎دانند و هرگونه اباحه و اعتقاد به حلول و تناسخ را باطل می‎شمارند. این وضعیت جدید تا حدی است که برخی مدعی‎اند نصیریه فرقه‎ ای است که دچار استحاله شده است؛ زیرا آنچه امروز به عنوان عقاید علویان شناخته می‎شود، کمتر شباهتی به گزارش منابع قدیمی فرق در باب فرقه نصیریه دارد.</div>

Khaleghi http://tarikhnema.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=17578 2025-02-28T18:02:18Z

<p>Khaleghi: صفحه‌ای تازه حاوی «علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب شیعه است که بزرگترین اقلیت دینی را در...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>علویه یا نصیریه یکی از فرقه های مذهب [[شیعه]] است که بزرگترین اقلیت دینی را در سوریه تشکیل می دهند</div>

Khaleghi