[[پرونده:Image 0 (2){{جعبه اطلاعات فرقه| عنوان =قدریه| تصویر =11544625190116121943013322715719397544.jpg| اندازه تصویر =| توضیح تصویر =|مؤسس =سوسن‌نصرانی،معبد‌جهنی| سال تأسیس =تاریخ دقیق ظهور آنان روشن نیست،ولی قدر مسلم این است که در نیمه دوم قرن نخست هجری این فرقه مطرح بوده و فعالیت داشته است.png| قدمت =| گرایش =تسنن| گستره جغرافیایی =| شهرهای مهم =| زیارتگاه‌ها =| وقایع مهم =| حکومت‌ها =| علل پیدایش =| نام‌های دیگر =| از فرقه‌های =|بندانگشتی]]از شاخه‌های =جبریه| باورها =عقیده آنان این بود که افعال اختیاری انسان از دایره‌ی قدر پیشین الهی بیرون است| داعیان = '''قدریه''' | فرقه‌ها =| شاخه‌ها =| رهبر/امام کنونی =| رهبران/امامان =| آئین‌ها =| کتاب‌های مهم =| وضعیت =| تاریخ انقراض =| تعداد پیروان =| مؤسسات =| مذهبی =| اجتماعی =| سیاسی =}} {{تاریخ فرق و مذاهب اسلامی}} مقصود از قدریه گروهی است که کارهای اختیاری انسان (به ویژه گناهان او) را از قلمرو مشیت و قدرت الهی خارج نمود.قدریه منسوب به «قدر» به معنی [[«تقدیر»تقدیر]] و «تاء» آخر کلمه (که در فارسی هاء خوانده می‌شود)، نشانه انتساب به طائفه‌ای خاص به نام «طایفه قدریه» است.

در این زمان، عده‌ای از [[اسلام|مسلمانان]] در برابر قول به قضاء و قدر حتمی، که مستلزم نوعی جبر است، برای انسان، در برخی از اعمالش قائل به قدرت و استطاعت ایجاد فعل یعنی اختیار شدند و از سوی مخالفانشان قدریه نام گرفتند. ولی آنها خود این نام را نپسندیدند؛ زیرا آن را نوعی توهین تلقی کردند و شایسته مخالفان خود دانستند و آنها را قدریه نام نهادند<ref>جهانگیری،ص۴</ref>. این احتمال به نظر قوی می‌نماید که حرکت قدریه اولین بار در [[عراق]] ، در شهر بصره ، که در آن روزگار محل برخورد تمدنها و تلاقی افکار بوده‌است پیدا‌شده و از آنجا به سایر نقاط راه یافته.اما عده‌ای برآنند که این حرکت در [[شام]] پیدا شده و لاهوت مسیحیت در پیدایش و یا پرورش و گسترش آن مؤثر افتاده‌است<ref>جهانگیری،ص۴و۵</ref>.

این احتمال ===قدریان نخستین و معتزله===قدریه اگر چه پدران فکری معتزله‌اند، اما خود معتزلی نبودند چرا که اولا؛ مؤسس آنها به روایتی سوسن نصرانی و به نظر قوی می‌نماید که حرکت قدریه اولین بار در روایتی دیگر [[عراقمعبد جهنی]] ، است در شهر بصره ، صورتی که در آن روزگار محل برخورد تمدنها بنیانگذار [[معتزله]] بنا بر مشهور، [[واصل بن عطاء]] است<ref>الملل و تلاقی افکار بوده پیدا شده نحل،ص۶۴</ref>. ثانیا؛ قدریان به اصل «منزلة بین المنزلتین» (اینکه مرتکب کبیره نه مومن است و نه کافر) معتقد نبوده‌اند بلکه [[غیلان]]، که از آنجا بزرگان قدریه است به سایر نقاط راه یافتهنوعی ارجاء عقیده داشته است.اما عده‌ای برآنند در صورتی که اصل مذکور ابداع واصل بن عطا و پیروانش است تا آنجا که واصل پس از بیان این حرکت در شام پیدا شده اصل، از حلقه شاگردان استادش [[حسن بصری]] جدا شد و لاهوت مسیحیت در پیدایش با این گفته حسن: «اعتزل عنا واصل؛ واصل از ما کناره گرفت» او و یا پرورش پیروانش [[معتزله]] نامیده شدند<ref>الملل و گسترش آن مؤثر افتاده نحل،ص۶۴</ref>. ثالثا؛ تسمیه این فرقه به قدریه خود دلیل روشنی است بر اینکه مسئله اساسی آنها قدر بوده، در صورتی که بنابر مشهور مسئله اساسی [[معتزله]] «اصل منزلة بین المنزلتین» است<ref>جهانگیری،ص۴و۵جهانگیری،ص۵</ref>.

برخی منابع نخستین قدری یعنی [[سوسن نصرانی ]] از اهالی عراق بوده است بوده‌است کسانی هم که نخستین قدری را [[معبد جهنی]] میدانند معتقدند که او قول به قدر را در بصره ظاهر ساخته استساخته‌است<ref>الملل و نحل،ص۶۴</ref>.

قدریه نخستین همان [[مرجئه]]قدریه هستند که دو اعتقاد مهم داشته اند داشته‌اند اعتقاد به ارجاء و اعتقاد به تفویض و نفی تقدیر الهی است مهمترین افراد این گروه معبد جهنی و غیلان دمشقی است<ref>برنجکار،ص۳۰</ref>.  که مخالفان ظلم و جور [[اموی]] که قدریان نخستین نیز از آنها بودند برای مقابله با امویان قضا و قدر الهی را لااقل به گونه‌ای که [[معاویه]] و [[امویان]] آن را تفسیر میکردند و لازمه [[تقدیر الهی]] را مجبور بودن انسان می‌دانستند، منکر شوند<ref>برنجکار، ص۲۸</ref>.  ===فرق قدریه===[[ابن کمال پاش]]ا، شیخ الاسلام [[خلافت عثمانی]] در فاصله ۹۳۲ تا ۹۴۰ هـ ق، برای قدریه ۱۲ فرقه ذکر کرده که بنظر می‌رسد این فرق غیر از فرقه قدریه مورد بحث ماست که در اینجا به چند مورد از آنها اشاره می‌کنیم:<ref>ویکی فقه</ref>

قدریه نخستین همان ۱-[[مرجئهاحمدیه]] قدریه هستند : [[عدالت]] خداوند اقتضا می‌کند که یکی سرنوشت بندگانش به دست خود آنان داده شود و آنان از فرقه های حیطه مشیت، علم و [[مرجئهقضاء]] به شمار میروند. اینان دو اعتقاد مهم داشته اند یکی اعتقاد به ارجاء و دیگری اعتقاد به تفویض و نفی تقدیر [[قدر الهی در افعال انسان غیلان دمشقی، محمد بن شبیب ، ابی شمر صالحی و خالدی جزو این فرقه ذکر شده اند<ref>برنجکار،ص۲۷</ref>]] بیرون باشند.

که مخالفان ظلم و جور اموی که قدریان نخستین نیز ۲-[[ثنویه]] : اعمال نیک از آنها بودند برای مقابله با امویان قضا و قدر الهی را لااقل به گونه ای که [[معاویهخداوند]] و اعمال شر از [[امویانشیطان]] آن را تفسیر میکردند و لازمه تقدیر الهی را مجبور بودن انسانهاست، اعمال نیک انسان می دانستند، منکر شوند<ref>برنجکار،ص۲۸</ref>به واسطه روح لاهوت و اعمال ناپسندش با روح شیطانی انجام می‌شود.

۱ # ابن کمال پاشا شمس الدین خمس رسائل في الفرق والمذاهب قاهره اسکندریه دارالسلام ۱۴۲۵ق. اول. ۲- # بغدادی عبد القاهر بن طاهر، الفرق بين الفرق تصحیح محمد محیی الدین قاهره مكتبة محمد على صبیح و اولاده.