از دانشجویان انتظار می رود پس از مطالعه این فصل بتوانند:
#. موقعیت جغرافیایی، وضعیت آب و هوایی و شهرهای مهم عربستان را در دوران بعثت تشریح کنند.#. اوضاع سیاسی- اجتماعی عربستان مقارن ظهور اسلام را توصیف کنند.#. ادیان رایج در شبه جزیره عربستان و وضعیت پیروان آن را بیان نمایند.#. علل عدم فتح شبه جزیره توسط امپراتوری های مجاور را نام ببرند.#. علل ظهور اسلام در شبه جزیره عربستان را نام ببرند.
==موقعیت جغرافیایی و وضعیت آب و هوایی ==
شبه جزیره عربستان در انتهای جنوب غربی [[قاره آسیا ]] با حدود سه میلیون و دویست کیلومتر مربع مساحت در محل تلاقی سه قاره آسیا، آفریقا و اروپا قرار دارد. از طرف شرق به خلیج فارس و دریای عمان، از جنوب به اقیانوس هند، از غرب به دریای سرخ و از شمال به دره فرات و سرزمین های سوریه و اردن منتهی می شود.به غیر از کوههای کم ارتفاع و پست در نواحی جنوبی ، بیشتر از بیابان و صحرا با ریگ های روان پوشیده شده است که به هنگام وزش باد حرکت کرده و پیوسته وضع ظاهری صحرا را تغییر می دهند. به طور کلی آب و هوای شبه جزیره گرم و خشک است و هیچ رود دائمی در سراسر آن یافت نمی شود(رودهای فصلی و چاه).
==اوضاع سیاسی و اجتماعی شبه جزیره ==
در شبه جزیره عربستان حاکمیت سیاسی واحد و متمرکزی وجود نداشت. وسعت جزیره، موقعیت جغرافیایی، آب وهوای گرم و خشک، دشواری رفت و آمد، کمی راه های کاروانی را می توان از عوامل موثر عدم تشکیل دولتی واحد به رهبری پیشوایی واحد دانست. آنان مجبور بودند تا در دسته های چند نفره به زندگی قبیله ای تن دهند. از این رو ساختار سیاسی جزیره العرب را می توان نوعی ملوک الطوایفی دانست.در راس قبیله شیخ قرار داشت. هر قبیله فرهنگ، آداب و حاکمیت مستقلی برای خودش داشت .به دلیل تعدد قبایل و کمبود منابع، شبه جزیره در آن زمان مستعد درگیری های مستمر بین قبیله ای بود.عرب های ساکن ناحیه هلالی و حاصل خیز این شبه جزیره دارای سازمان های سیاسی و اعتقادات دینی مشترک بودند.
==امپراتوری های مجاور==
کمی قبل از ظهور اسلام خاورمیانه به دو حوزه بزرگ سیاسی و فرهنگی (امپراتوری بیزانس و امپراتوری ساسانی) و دو حوزه مذهبی (مسیحیت و زرتشت) تقسیم می شد.
¤ * امپراتوری ساسانی: منطقه عراق و ایران تا رود آمودریا ¤ * امپراتوری بیزانس یا روم شرقی: اروپای جنوبی، منطقه بالکان، آناتولی، قسمت های شمالی سوریه و بخش هایی از بین النهرین، مصر و آفریقای شمالی
نقشه قلمرو ساسانیان
به دلیل وجود شرایط سخت طبیعیﻣﻬﺎﺟﻤﺎن و ﺟﻬﺎن ﮔﺸﺎﯾﺎن ﺑﻪ ﻧﺎﭼﺎر در ﻟﺸﮑﺮﮐﺸﯽ ﻫﺎ و ﺗﻬﺎﺟﻤﺎت خود این ناحیه را دور ﻣﯽ زدﻧد و ﺣﺘﯽ زﺣﻤﺖ ﻋﺒﻮر از آن را ﺑﻪ ﺧﻮد ﻧﻤﯽ دادﻧﺪ اﯾﻦ وﺿﻌﯿﺖ از ﺗﻬﺎﺟﻢ و ﺳﻠﻄﻪ ﻗﺪرت ﻫﺎي اﻃﺮاف ﺑﻪ ﺟﺰﯾﺮه اﻟﻌﺮب ﻣﯽﮐﺎﺳﺖ و ازسویی هم ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻋﻘﺐ اﻓﺘﺎدﮔﯽ و اﻧﺰواي ﺳﺎﮐﻨﺎﻧﺶ را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺖ.
==علت ظهور اسلام در شبه جزیره==
¤ * فقدان دولت مرکزی در جزیره العرب موانع و مشکلاتی را که معمولا حاکمیت های سیاسی برای نهضت های اصلاحی مخالف خود ایجاد می کنند، سلب می نمود. ¤ * جامعه عرب از اتحاد عقیدتی برخوردار نبود تا عکس العمل واحد و قدرتمندی در مقابله با نهضت های اصلاحی از خود نشان دهد.¤ * واقع شدن در مرکز خاورمیانه که در خواستگاه ادیان بزرگ توحیدی قرار داشته. ¤ * انحراف و تحریف ادیان گذشته.¤ * نزدیکی به تمدن های بزرگ آن دوران، تمدن هایی که پس از ضعف قدرت مرکزی در آنان آماده ی پذیرش آیینی جدید بودند. ¤ * زندگی در شرایط سخت شبه جزیره موجب پیدایش ویژگی هایی چون تهور، سرعت جابجایی و انطباق با شرایط سخت، درگیری های تمام نشدنی و آماده باش دائمی اعضای قبیله را در پی داشت و از آن ها مردمی ساخته بود که همواره آماده جنگ و نزاع بودند و قدرت تهاجمی و دفاعی شان را تقویت می کرد.¤ * افراد در پناه قبیله خود می زیستند و جز سران قبیله کسی بر آنان تسلط نداشت. هر فرد که از ناحیه قبایل دیگر مورد تجاوز قرار می گرفت حمله به قبیله متجاوز امری طبیعی و پیامد قطعی آن حادثه بود. پس از انتشار اسلام تحت فشار قرار دادن افراد چون تحت حمایت قبایل خود بودند برای دست برداشتن از اسلام امری غیر ممکن بود و مسلمانان در پناه قبیله خود محفوظ می ماندند. ¤ * نتیجه ارتباط گوناگون اعراب با تمدن های همجوار آگاهی و شناخت نسبت به مسایل این سرزمین ها و پی بردن به نقاط ضعف و قدرت آنها بود که مسلمانان را در تصرف این سرزمین ها و توسعه ی اسلام توانمند کرد.
==چرا پیامبر(ص) در عربستان ظهور کرد؟==
در ابتدا باید گفت اگر پیامبر(ص) در هر جای دیگری از جهان خاکی نیز ظهور میکرد، همین پرسش مطرح بود! اما شاید بتوان دلایلی را برای این امر محتمل دانست.