automoderated، دیوانسالاران، developer، مدیران
۸٬۸۱۱
ویرایش
تغییرات
جز
==سؤال==
بدون خلاصه ویرایش
در سوره نسا آیه پس از عبارت معروف الرجال قوامون علی النسا به بحث نشوز زوجه اشاره کرده و روش برخورد با آن را موعظه،ترک بستر و سپس کتک زدن(واضربوهن) عنوان کرده است.واضربوهن را اكثر مترجمان به زدن معنا كرده اند.آیا قرآن به زدن زنان دستور داده است؟
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلي بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ وَ اللاَّتي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَکُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبيلاً إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلِيًّا کَبيراً
درباره این آیه جوابهای مختلفی بیان شده است که در این مطلب به آنها اشاره میشود.
==جواب آیت الله صادقی تهرانی==
بنابراین معلوم شد که این آیه ناظر به دستور عمومی امر به معروف و نهی از منکر است و آنهم محدود و مشروط به شرائط خاص خودش نه پهن کردن بساط خشونت در خانه و علیه زنان.
==نظر و بررسی کلی==
در مورد آیه ای که گذشت حداقل 3 نظریه وجود دارد
* نظریه اول: برخی این آیه را با توجه به یکی از معانی «ضرب» بدین ترتیب تفسیر کرد:
اگر خانم ناسازگاری کرد او را به مسافرت ببرید.با عوض شدن حال و هوا،ناسازگاری و کدورتها رفع می گردد.
ایشان واضربوهن را به کمک مقایسه با ضرب فی الارض ،تفسیر کرده اند.
* نظریه دوم: برخی مفسران ضرب به معنای اولیه اش همان زدن دانسته اند ولی زدنی که کبود، سرخ و سیاه نشود که دیه خواهد داشت، محسوب نموده اند و توضیح داده اند روایات ذیل آیه زدن با چوب مسواک که نوعی نوازش توبیخی دانسته اند
* نظریه سوم: مرحوم آیت الله معرفت این آیه را از جمله آیاتی که نسخ تدریجی شده است،دانسته اند
در مورد دیدگاه آیت الله معرفت به عنوان بزرگ ترین قرآن پژوه و مفسر شیعه در قرن حاضر توضیحاتی تقدیم می کنم. آیت الله معرفت در مباحث علوم قرآنی چند نظریه مهم داشت؛ یکی نظریه نسخ مشروط یا تمهیدی یا تدریجی بود دیگری نظریه ایشان در مورد بطن قرآن بود.
آیت الله معرفت به نسخ مشروط یا نسخ تمهیدی یا تدریجی معتقد بود، و چنین توضیح داده است، علمای پیشین سه قسم نسخ داشتند؛ نسخ تلاوت و حکم، نسخ حکم بدون تلاوت و نسخ تلاوت بدون حکم، ایشان نسخ حکم بدون تلاوت را می پذیرفتند؛ به عنوان نمونه بحث قبله، لیکن ایشان اصطلاح جدیدی را در بحث نسخ پایه گذاری کرد.
ایشان در دو جای کتاب «شبهات و ردود» بحث زنان و برده داری را مطرح کرد که از آن گاه به نسخ مشروط، گاه به نسخ تمهیدی و گاه به نسخ تدریجی نام برده است. وی می گفت گاه در جامعه سنت های غلطی داریم، قرآن آمده است که این سنت های غلط را نسخ کند، اما این کار را به صورت تدریجی و مرحله به مرحله انجام داده است.
پدیده برده داری در صدر اسلام وجود داشت ولی اکنون در جامعه اسلامی برده داری وجود ندارد، در حالی که ما قانون منع برده داری هم نداریم ولی برده داری در ایران و جهان اسلام نیست. برده داری در اسلام بدون جنگ از بین رفت، و آیت الله معرفت معتقد بود که در قرآن آیات مربوط به بردگان هست؛ در جنگ های صدر اسلام اسیران را نمی شد نگهداشت؛ یا باید کشته می شدند و یا به خانواده های مختلف تحت عنوان برده می دادند (یا با فدیه آزاد می شدند) که هم غذایشان را تأمین کنند و هم کار کنند تا آزاد شوند.
در قرآن آیات برده داری آمده است، اما سازکاری در درون آیات و روایات تعریف کرده است که کم کم برده داری برداشته شده است. از جمله آن که با برده ها مانند فرزند مهربان باشید و حقوق برده ها را بدهید، برده ها را آزاد کنید. از سوی دیگر کفاره روز ه خواری و بسیاری از موضوعات دیگر را آزادی برده ها قرار داد. امام سجاد (ع) برده می خرید، تعلیم می داد و آنان را آزاد می کرد و گاه منشا تحولاتی در مناطق خود می شدند.
این سازوکار در طول زمان منجر به ریشه کن نمودن برده داری بدون خون ریزی شد، تصریح کرد: این مسئله همان نسخ تدریجی است؛ با این که به ظاهر اسلام برده داری را پذیرفت، ولی جهت گیری کلی در راستای نسخ یک سنت غلط در جامعه پی ریزی شد. در مبحث شبهات زنان در قرآن و روایات نیز به همین شکل مطرح می شود.
هم چنین با اشاره به شرایط حاکم بر زنان در عصر پیامبر(ص)، خاطرنشان کرد: در آن جامعه دخترداری ننگ بود، نه تنها زنان ارث نمی بردند، بلکه مردان زنان را نیز به ارث می بردند. آنان را می زدند و حقوقشان را تضعیف می کردند. قرآن و روایات به گونه ای برنامه ریزی شد تا زنان جایگاه حقیق خود را به دست آورند.
وی با بیان این که دستیابی به جایگاه زنان به صورت تدریجی بود، گفت: ابتدا مطرح شد که زنان ارث می برند، بعد گفته شد مهریه زنان باید کامل داده شود، بعد مطرح شد که طلاقشان باید قانونی باشد و سپس سایر حقوق زنان مطرح شد تا جایی که اگر زن برای شیردادن به کودک خود حقوق درخواست کرد باید به وی داده شود.
اسلام حقوق زنان را در جامعه مطرح نمود و تصریح کرد: اسلام گفت اگر کسی می خواهد زن خود را به خاطر نشوز بزند، ابتدا باید وی را موعظه کند، بعد شب ها بستر خود را از وی جدا کند، بعد به تعبیر روایات با چوب مسواک بزند، آن هم به طرزی که نه قرمز و نه سیاه شود که این؛ یعنی زن را به نوعی نوازش کند.
آیت الله معرفت معتقد بود که اگر کسی می خواهد زن خود را بزند باید به دادگاه برود، شکایت کند و اگر قاضی حکم دهد، حق تنبیه وی را با این شرایط دارد؛ یعنی همانند تعبیر «السارق و السارقة فاقطعوا ایدیهما» که در قرآن آمده است، نیاز به حکم قاضی دارد و به ندرت اتفاق می افتد، این مسئله هم از همین نوع است و باید منتظر حکم دادگاه ماند.
مرحوم دکتر ابوالقاسم گرجی درباره ایه" الرجال قوامون" نظرشون این بود که: وعظ ،وظیفه همگانی ست.وظیفه هرکسی که شاهد نشوز زن باشه.
هجر،وظیفه همسره
ضرب وظیفه قاضیه.
مرحوم علی اکبر غفاری شاگردعلامه شعرانی معتقد بود که هر سه توصیه رو به قاضیه،با توجه به خطاب آیه بعد:فابعثوا حکما،که مخاطب این حکم هرکس باشه،مخاطب احکام ایه بالاییش که قوامونه،همون کس خواهد بود ودر آیه 35 یقینا مخاطب ،شوهر نیست
دقت در مواردی که قران مخاطبین را بصورت جمع مذکر اورده ومنظور،حکومت بوده:مثل والسارق والسارقه فاقطعوا ایدیهما.فاستشهدوا علیهن اربعه منکم.وانکحواالایامی منکم و موارد متعدد دیگه.اما خود ایه 35 نساء بهتر ازهمه این موارد ثابت می کنه که خطاب به حکومت یا حاکم شرعه
==پانویس==
{{پانویس}}
==پیوند به بیرون==
* [https://www.aparat.com/v/vyibs/%D9%86%D8%B8%D8%B1_%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF_%DA%A9%D8%AA%DA%A9_%D8%B2%D8%AF%D9%86_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86_%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F نظر قرآن در مورد کتک زدن زنان چیست؟]
